Çin, yapay zekâ teknolojilerini Dünya yörüngesine taşıyan önemli bir adım attı. Bu hafta fırlatılan Long March 15 taşıyıcı roketi, "tek roket, beş uydu" konfigürasyonuyla beş uyduyu yörüngeye yerleştirdi. Bunlardan ikisi, kararların büyük bölümünü yer istasyonlarına danışmadan uzayda alabilen AI güdümlü uydular.
İlk uydu Jitianxing A-04 (Yunjian Muxi), orman yangınları gibi yeryüzündeki anomalileri tespit etmek için kızılötesi sensörler taşıyor. Zhejiang Lab tarafından geliştirilen "bedenselleştirilmiş yapay zekâ" (embodied AI) modeli sayesinde uydu, kendi sistem sağlığını sürekli izleyebiliyor, görevlerini planlayabiliyor ve gerektiğinde diğer uydularla koordineli operasyon yapabiliyor.
İkinci AI uydusu ise Xinghuo Chuanming Meteoroloji Uydusu. Üç farklı meteorolojik yapay zekâ modeli taşıyan bu uydu, hava tahmini sürecini kökten değiştirmeyi hedefliyor. Geleneksel sistemde uydular atmosfer verilerini topladıktan sonra Dünya'ya gönderiyor, yer istasyonlarında işleniyor ve yaklaşık 90 dakikada tahmin oluşturuluyor. Yeni uydu ise veriyi alıp işleyerek hava tahminini yörüngede oluşturuyor; Dünya'ya yalnızca nihai sonuçlar gönderiliyor. Böylece gözlemden erken uyarıya kadar geçen süre saniyeler seviyesine iniyor.
Neden önemli
Bu uyduların en dikkat çekici özelliklerinden biri, kullandıkları büyük yapay zekâ modelinin görev sırasında güncellenebilmesi. Zhejiang Lab Direktörü ve Çin Mühendislik Akademisi üyesi Wang Jian'ın aktardığına göre, geleneksel uydular üretim aşamasında hangi yazılımla uzaya gönderildiyse görev ömürleri boyunca o yazılımla çalışıyor. Yeni sistemde ise Dünya'da eğitilen yeni bir AI modeli ertesi gün doğrudan yörüngedeki uyduya yüklenebiliyor. Bu, uydunun yeteneklerinin yeni donanıma ihtiyaç duyulmadan sürekli geliştirilebilmesi anlamına geliyor.
Ayrıca uydunun bazı yapısal parçaları yapay zekâ yardımıyla tasarlanmış ve 3D baskıyla üretilmiş. Bu sayede geleneksel tasarımlara kıyasla daha az parça ve daha hafif bir yapı elde edilmiş.
Bu iki uydu, Çin'in "Three-Body Computing Constellation" (Üç Cisim Hesaplama Takımyıldızı) adlı daha büyük bir projesinin parçası. Zhejiang Lab öncülüğünde yürütülen proje, yüzlerce hatta binlerce uydudan oluşan dev bir uzay bilişim altyapısı kurmayı hedefliyor. Amaç, bugüne kadar Dünya'daki veri merkezlerinde gerçekleştirilen hesaplama görevlerinin önemli bir bölümünü doğrudan uzayda gerçekleştirmek. Yol haritasına göre takımyıldızın 2027'ye kadar 100 uyduya, 2032'ye kadar ise 1000 uyduya ulaşması planlanıyor.
