Hükümet, teknoloji şirketleri ve uluslararası kuruluşlardan 40’tan fazla temsilci, yapay zekâya erişimi ve güveni artırmayı hedefleyen yeni bir küresel komisyonda bir araya geldi. Ruanda Cumhurbaşkanı Paul Kagame, Salesforce Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Marc Benioff ile Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) Genel Sekreteri Doreen Bogdan-Martin, “AI for Good Global Commission” (Toplumsal Fayda İçin Küresel Yapay Zekâ Komisyonu) adlı oluşumun kurulduğunu açıkladı.
Komisyonun eş başkanlığını Kagame ve Benioff üstlenirken, Bogdan-Martin başkan yardımcısı olarak görev yapacak. Kurucu üyeler arasında Estonya ve İzlanda cumhurbaşkanları ile Singapur, Namibya, Nijerya, Kazakistan ve Togo’dan hükümet temsilcileri yer alıyor. Amazon, Microsoft, Google, NVIDIA, Qualcomm, Vodafone, Orange, Anthropic, Cohere, Pfizer ve ZTE gibi şirketlerin yöneticileri de komisyonda bulunuyor. UNESCO, UNDP, Dünya Ticaret Örgütü, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü, Afrika Birliği ve GSMA gibi uluslararası kuruluşlar da kurucu üyeler aracılığıyla yapıya dahil ediliyor.
Komisyonun öncelikleri arasında yapay zekâ sistemlerine duyulan güvenin artırılması, teknolojilere erişimin yaygınlaştırılması ve yapay zekânın küresel sorunlarda kullanılmasına yönelik uygulamaların geliştirilmesi bulunuyor. Girişim, yapay zekâ teknolojilerini geliştiren şirketlerle politika oluşturan kamu kurumları ve uluslararası kuruluşlar arasında koordinasyon sağlamayı hedefliyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin karar alma süreçlerine katılması ve yapay zekâ yatırımlarından daha fazla yararlanabilmesi üzerinde duruluyor.
Komisyon tarafından paylaşılan verilere göre dünya genelinde yaklaşık 2,2 milyar kişinin hâlâ internet erişimi bulunmuyor. Bu durum, internet bağlantısının yanı sıra bilgi işlem altyapısı, eğitim, veri ve yapay zekâ araçlarına erişimde de ülkeler arasında önemli farklılıklar oluşmasına neden oluyor. Yeni oluşumun bu nedenle bağlantı altyapısı, dijital kapsayıcılık ve ekonomik kalkınma konularına odaklanacağı belirtiliyor. Hedef, yapay zekânın mevcut eşitsizlikleri artıran bir unsur yerine sağlık, eğitim, kamu hizmetleri ve ekonomik kalkınma gibi alanlarda kullanılabilecek bir araca dönüştürülmesi. Komisyonun ITU ve UNESCO tarafından daha önce yürütülen çok paydaşlı dijital kapsayıcılık çalışmalarını temel alacağı ifade edildi.
Açıklamada, Paul Kagame teknolojinin toplumsal fayda sağlayacak biçimde kullanılması gerektiğini belirterek ülkeler arasındaki eşitsizliğin azaltılması çağrısında bulundu. Marc Benioff ise yapay zekânın ekonomik potansiyelinden yararlanılabilmesi için güven unsurunun temel alınması gerektiğini söyledi: “Yapay zekanın vaadi, yalnızca ekonomimizin büyümesi için inanılmaz fırsatlar sunmakla kalmıyor, aynı zamanda ortak başarımız için gerekli olan güven temeli üzerine de kuruludur.” Doreen Bogdan-Martin de yapay zekânın küresel ölçekte fayda sağlaması için kamu kurumları, özel sektör ve uluslararası kuruluşların birlikte hareket etmesi gerektiğini ifade etti.
Komisyonun hangi projeleri destekleyeceği, kararlarının bağlayıcı olup olmayacağı, çalışmalarının nasıl finanse edileceği ve hedeflerin hangi takvim doğrultusunda uygulanacağı ise kuruluş açıklamasında ayrıntılı olarak belirtilmedi.
Neden önemli
Bu komisyon, yapay zekâ yönetişiminde çok paydaşlı bir modeli kurumsallaştırma girişimi olarak öne çıkıyor. Gelişmekte olan ülkelerin temsilini artırma vurgusu, mevcut yapay zekâ tartışmalarının çoğunlukla Kuzey Amerika ve Avrupa merkezli olmasına bir denge getirme potansiyeli taşıyor. Ancak komisyonun bağlayıcılığı ve finansmanına dair belirsizlikler, somut çıktıların ne kadar hızlı elde edilebileceği konusunda soru işareti yaratıyor. Yine de ITU ve UNESCO gibi kuruluşların altyapısını kullanması, komisyonun teknik çalışmalarının belirli bir olgunluğa sahip olabileceğini gösteriyor.
