Almanya, AI Arama Sonuçlarını Yayıncı Olarak Sınıflandırdı: Google ve Perplexity’ye AB Sorumluluk Kalkanı Kalk

Almanya’nın medya düzenleme kurumu ZAK (Kommission für Zulassung und Aufsicht), 14 Temmuz 2026’da dünyada bir ilke imza atarak Google AI Overviews ve Perplexity AI’nın içerik yayıncısı olduğuna, tarafsız bir aktarıcı olmadığına karar verdi. Bu kararla birlikte, söz konusu hizmetler AB’nin 20 yıldır internet aracılarını koruyan platform sorumluluk muafiyetinden yararlanamayacak.

ZAK, Hamburg/Schleswig-Holstein ve Berlin-Brandenburg medya otoritelerinin soruşturmaları sonucunda her iki şirket hakkında idari kararlar aldı. ZAK Başkanı Dr. Thorsten Schmiege, “AI arama motorları ve sohbet robotları içerik sağlayıcıdır ve biz artık Alman medya yasasını onlara tutarlı bir şekilde uyguluyoruz” dedi. Google karara itiraz edeceğini açıklarken, Perplexity konunun özüne ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.

Kararın Hukuki Temeli

Kararın merkezinde, AB’nin Dijital Hizmetler Yasası’ndaki (DSA) “sadece aktarıcı” (mere conduit) muafiyetinin AI tarafından üretilen yanıtlara uygulanıp uygulanamayacağı sorusu yer alıyor. Bu muafiyet, hizmet sağlayıcının üçüncü taraf içeriğini editoryal müdahale olmaksızın ilettiği durumlarda geçerli. ZAK, AI arama sistemlerinin bu üç koşulu da ihlal ettiği sonucuna vardı. Google AI Overviews, üçüncü taraf yayıncılardan içerik alıyor, kullanacağı materyali seçiyor ve büyük bir dil modeli (LLM) kullanarak bu materyali yeni bir metne dönüştürüyor. Çıktı, bir kaynağa işaret etmiyor; kullanıcıyı orijinal içerikten uzaklaştıran yeni bir metin.

Kararları destekleyen iki bağımsız akademik çalışma bulunuyor. Profesörler Jan Oster ve Christoph Busch’un hukuki görüşü, AI tarafından üretilen yanıtların genellikle sağlayıcının kendi içeriği olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtiyor. Profesör Dirk Lewandowski’nin çalışması ise AI tarafından üretilen yanıtların geleneksel bağlantı listelerinin yerini aldığını ve yayıncı trafiğini %18 ila %50’den fazla azalttığını ortaya koydu.

Alman Mahkemeleri de Aynı Sonuca Ulaştı

ZAK kararları, Münih Bölge Mahkemesi’nin 28 Mayıs 2026’da verdiği ihtiyati tedbir kararıyla uyumlu. Mahkeme, AI Overviews’ın “bağımsız, yeni ve önemli ifadeler” ürettiğine ve Google’ın kendi yayınladığı içerik sayılması gerektiğine hükmetti. Davada, iki Münih merkezli yayıncı, Google AI Overviews’ın isimlerini dolandırıcılık planlarıyla yanlış bir şekilde ilişkilendirdiğini iddia etti. Mahkeme, Google’ın yanlış iddiaları yaymaya devam etmesini yasakladı ve ihlal başına 250.000 Euro’ya kadar para cezası öngördü.

Ancak Berlin Bölge Mahkemesi, 1 Haziran 2026’da farklı bir davada AI tarafından üretilen arama sonuçlarıyla ilgili marka ve haksız rekabet iddialarını reddetti. Bu uyumsuzluk, hukuki soruların hâlâ aktif olarak tartışıldığını gösteriyor.

Yayıncı Trafiği Üzerindeki Etki

ZAK’ın Google kararı, AI Overviews’ın arama sonuçlarının en üstünde yer alarak geleneksel bağlantı listelerini aşağı itmesini “ayrımcılık” olarak değerlendirdi. Ahrefs’in Şubat 2026’da yayınladığı bir çalışma, AI Overviews’ın en üst sıradaki sayfaların tıklanma oranlarını %58 oranında düşürdüğünü gösterdi. Pew Research, AI Overviews varken kullanıcıların yalnızca %8’inin geleneksel arama sonuçlarına tıkladığını, bu oranın AI Overviews olmadığında %15 olduğunu belirledi. Chartbeat verileri, 2025’te Google arama yönlendirmelerinin küresel çapta yaklaşık üçte bir oranında düştüğünü ortaya koydu.

Perplexity İçin Dar Kapsamlı Kararlar

Perplexity hakkındaki kararlar daha dar kapsamlı. Şirket, Almanya’da yasal bir temsilci belirlememiş ve Eyalet Medya Anlaşması kapsamındaki şeffaflık yükümlülüklerini yerine getirmemişti. Ancak ZAK, Perplexity’nin kaynak bağlantıları ve alıntılar sunma işlevinin “medya aracısı” tanımına girdiğini belirtti. Perplexity, kararla ilgili olarak GDPR uyumluluğu ve SOC 2 Tip II güvenlik sertifikasına atıfta bulundu.

Avrupa Çapında Etkiler

ZAK kararlarının en önemli hukuki sonucu, DSA’nın “sadece aktarıcı” muafiyetinin AI arama ürünleri için geçersiz hale gelmesi olabilir. Bu, ChatGPT’nin tarama ve arama özellikleri, Claude’un web erişimi ve Gemini gibi diğer LLM tabanlı ürünleri de etkileyebilir. Ancak AB’nin menşe ülke ilkesi (Google’ın AB operasyonları İrlanda üzerinden yürütülüyor) bu kararların uygulanabilirliğini sınırlayabilir. Avrupa Adalet Divanı’nın Google Ireland v. KommAustria kararı, platformların öncelikle kurulu oldukları üye devletin düzenlemelerine tabi olduğunu belirtiyor.

Neden Önemli

Bu karar, AI arama motorlarının hukuki statüsünü yeniden tanımlıyor. Antitröst ve telif hakkı davaları yavaş ve belirsiz sonuçlar verirken, medya çoğulculuğu düzenlemesi daha hızlı ve doğrudan bir yol sunuyor. Almanya’nın 2020’de yürürlüğe giren Eyalet Medya Anlaşması, arama motorlarını ve sosyal medya platformlarını kapsayan ilk düzenleyici çerçeveyi oluşturmuştu. ZAK’ın kararı, AI Overviews’ın bu düzenlemenin ayrımcılık karşıtı hükümlerini ihlal ettiğini tespit ediyor. Ayrıca, 2 Ağustos 2026’da yürürlüğe girecek AB Yapay Zeka Yasası’nın şeffaflık yükümlülükleriyle birlikte, AI tarafından üretilen içeriklerin sorumluluğu konusunda önemli bir boşluğu dolduruyor. Google’ın “Tercih Edilen Kaynaklar” özelliği ise eleştirmenlerce sembolik olarak değerlendiriliyor; kullanıcıların büyük çoğunluğunun aktif olarak kaynak seçmesi beklenmiyor.